قرارداد پیمانکاری

بدون دیدگاه
بازدید
دسته بندی:

قرارداد پیمانکاری

قرارداد پیمانکاری، قراردادی می باشد که به موجب آن کارفرما، عملی با شرایط معین با وجه معین، را در مدت مشخص به شخص حقیقی یا حقوقی به نام پیمانکار واگذار خواهد نمود ؛ موضوع قرارداد پیمانکاری ممکن است ایجاد ساختمان، حمل و نقل و یا تهیه و تدارک کالا نیز باشد.

برای تنظیم یک قرارداد پیمانکاری باید طرفین قرارداد تعیین شده باشند و رابطه آنها با یکدیگر نیز مشخص باشد . سپس در قرارداد باید به تفصیل شرح دهند که کارفرما از پیمانکار چه توقعاتی دارد و می خواهد پیمانکار چه خدماتی را به او ارائه نماید . در این مرحله از قرارداد بدون در نظر گرفتن ضمانت اجراهای موثر مثل جبران خسارت نمی توان کنترل لازم بر پیمانکار برای پیشبرد کار را تامین نمود . در برخی موارد، قرارداد عدم افشا اطلاعات و یا همان محرمانگی نیز به قرارداد پیمانکاری ضمیمه خواهد شد شرایط پرداخت و شرایط خاتمه قرارداد نیز در انتهای قرارداد تشریح می شود.

شرایط عمومی پیمان آن دسته از تعهدات تبعی می باشند که به طرفین قرارداد تحمیل شده و حقوق و تکالیف طرفین را مشخص خواهد کرد . وجه تمایز شرایط عمومی پیمان و شرایط اختصاصی پیمان در این می باشد که شرایط عمومی پیمان شرایط عامی است که بر تمامی قرارداد های پیمانکاری حاکم خواهد شد  و غیرقابل ‌تغییر و حتی غیر قابل اجتناب می باشد . اما شرایط اختصاصی پیمان آن دسته از شرایطی است که طرفین قرارداد خودشان بر اساس شرایط ، اوضاع و احوال و ماهیت قرارداد، با یکدیگر توافق نموده اند . نکته حائز اهمیت این است که شرایط اختصاصی پیمان هیچ‌گاه نمی‌‌ تواند ناقض مفاد شرایط عمومی پیمان گردد.

به طور کلی قرارداد  های حقوقی به دو دسته قراردادهای لازم و قرارداد های جایز تقسیم می شوند. قرارداد های لازم قرارداد هایی هستند که طرفین قرارداد به هیچ وجه حق برهم زدن (فسخ) قرارداد را ندارند مگر در مواردی که صراحتا در خود قرارداد حق فسخ پیش بینی شده باشد.اما قرارداد های جایز قرارداد هایی هستند که طرفین قرارداد هر زمان که بخواهند می توانند قرارداد را بر هم بزنند. مطابق ماده ۱۰ و ۲۱۹ قانون مدنی قراردادهای پیمانکاری نیز لازم هستند و طرفین نمی توانند هر زمان که می خواهند آن را فسخ کنند.  مطابق مواد ۴۶ و ۴۸ شرایط عمومی پیمان کارفرما می‌تواند در صورت تخلف پیمانکار و یا بر اساس مقتضیات عمومی قرارداد پیمانکاری را فسخ نماید. هرچند که به نظر می رسد دو عبارت ” تخلف پیمانکار” و ” مقتضیات عمومی” واژه هایی مبهم باشند.

قرارداد پیمانکاریانواع قرارداد پیمانکاری

قرارداد پیمانکاری انواع گوناگونی دارد که عبارتند از:

  • قرارداد پرداخت کلی (Lump Sum)
  • قرارداد دائمی (Continual Contracts)
  • قرارداد سریال (Serial Contracts)
  • قرارداد با قابلیت تغییر (Continuily Contracts)
  • قرارداد با دوره زمانی محدود (Term Contracts)
  • قرارداد سنجشی (Measurement Contracts)
  • قرارداد فاکتور ثابت (Fixed Fee Contracts)
  • قرارداد قیمت هدف (Target Cost Contracts)
  • قرارداد بازپرداخت هزینه (Cost Reimbursement Contracts)
  • قرارداد مدیریتی (M.C) Management Contracts))
  • قرارداد مدیریت پروژه (Project Management Contracts)
  • قرارداد طراحی وساخت (Design And Build Contracts)
  • قرارداد ساخت و توسعه
قرارداد پیمانکاری

قرارداد پیمانکاری

قرارداد پیمانکاریقرارداد پرداخت کلی

پیمانکار تمامی کار تعریف شده را با هزینه مشخص و معینی انجام داده و برای زمانی که کارفرما مایل باشد کنترل بر همه امور داشته باشد و در جزئیات وارد نشود و یا زمانی که ریسک پروژه پایین باشدو موارد مشابه استفاده می شود . و انواع قیمت اینگونه قرارداد ها عبارتند از:

  • قیمت ثابت (Fix)
  • قیمت شناور (Floating)

اما زمان طولانی مورد نیاز برای تکمیل طراحی سبب افزایش زمان کل پروژه و در نتیجه افزایش هزینه مالی پروژه می‌شود. کارفرما هیچ نظارتی بر برنامه پیمانکار و تأثیرات آن روی هزینه پروژه نخواهد داشت و ممکن است اطلاعات کافی در زمان برگزاری مناقصه موجود باشد و این مسئله برکیفیت انجام پروژه تأثیر گذارد.

قرارداد پیمانکاری – قرارداد دائمی

این قرار داد برای‌ موضوعاتی که مرتبا تکرار می‌شوند مثل تعمیرات دوره‌ای و هدف کارفرما صرفه‌جویی در هزینه‌های مناقصه، تسریع در زمان عملیات پیمانکاری باشد، استفاده خواهد شد .این قرار داد و صرفه‌جویی در هزینه آماده‌سازی مقدمات پیمان و برگزاری مناقصه و ارتباط بلند مدت پیمانکار و کارفرما موجب آگاهی پیمانکار از کیفیت و سرعت عمل درخواستی می‌شود. حتی درخصوص تعمیرات اضطراری و نیاز به سرعت انتخاب پیمانکار این نوع قرارداد سبب افزایش بهره‌وری خواهد شد.  قراردادهای دائمی به سه گونه قابل اجرا می شوند:

قرارداد پیمانکاری قراردادهای سریال

دراین نوع قرارداد، پیمانکار متعهد می شود تا وارد یک سری از قرارداد های Lump Sum شود که مطابق شرایط مندرج در اولین قرارداد ادامه خواهند یافت . قیمت و شرایط قرارداد نیز از روی قیمت های رقابتی اجزای پروژه محاسبه خواهد شد.

قرارداد پیمانکاری قراردادهای با قابلیت تغییر

وقتی که کارفرما امید به کسب سود ناشی از ادامه دادن کار دارد، از پیمانکار می‌خواهد تا وارد یک نوع قرارداد پرداخت کلی ولی با قابلیت تغییر مفاد آن گردد . این تغییرات مجاز روی اجزاء با رسیدن موعد معین و در یک چارچوب از پیش توافق شده، مشخص خواهد شد .

قرارداد پیمانکاری قرارداد با دوره زمانی محدود

در این نوع قرارداد، پیمانکار ملزم به انجام یک کارمشخص با حدود هزینه تعیین شده و در یک دوره زمانی تعریف شده (اغلب 12تا24 ماه) می باشد.

اما به علت عدم آگاهی برخی از پیمانکاران از سودناشی از استمرار موضوع پیمان کاری، ممکن است قیمت بالاتری پیشنهاد کنند و علیرغم شایستگی از رقابت خارج شوند و کارکرد مناسب و همراه با تأخیر پیمانکار در یک فاز سبب ایجاد جو بی اعتمادی نسبت به او می‌گردد و اگر مفاد پیمان به صورت منظم بازبینی نشود، ممکن است کارفرما بیش از هزینه های لازم پرداخت کند و مجدداً مناقصه را برگزار کند .

قرارداد پیمانکاری قراردادهای سنجشی

قیمت قرار داد در این نوع قرارداد ها، هر چند در ابتدا به صورت تخمینی برآورد می ‌شوند تا حدود کار مشخص باشد اما تا پایان کار و اندازه‌گیری تک تک اجزای کار قیمت پروژه معین نخواهد شد .

کاربرد اینگونه قراردادها در مواردی که نیازهای کارفرما به روشنی مشخص نیستو یا نیاز فوری کارفرما به شروع سریع پروژه دارد . اساساً محاسبه قیمت تمام شده یا ممکن نیست یا هزینه محاسبه پیش از انجام کار بسیار زیاد است.

قرارداد پیمانکاری قراردادهای بازپرداخت هزینه

در این نوع قراردادها، کارفرما متعهد می‌شود تا هزینه‌های اولیه پیمانکار که همان هزینه ‌های واقعی کارگران، کارگاه و مواد مصرفی می باشند را به علاوه مبلغ توافق شده ‌ای برای پوشش دادن هزینه ‌ها و سود پیمانکار پرداخت نماید. وقتی کارفرما مایل باشد در مراحل اجرای طرح تأثیرگذار باشد و ریسک اجرای عملیات پروژه را تقبل نماید و به دلایلی لازم است تا پروژه به سرعت آغاز شود و فرصتی برای تکمیل طرح ها و محاسبه هزینه وجود ندارد و یا زمانی که امکان محاسبه هزینه پروژه وجود ندارد و کارفرما مایل است تا استاندارد دقیقی در پروژه رعایت شده و نظارت کاملی بر آن داشته باشد و یا حجم پروژه بالا باشد از این نوع قرار داد استفاده می شود. این قرار داد دارای زیر شاخه های زیر نیز می باشد

  • فاکتور ثابت

در این نوع قرارداد، پیمانکار مبلغ ثابتی را برمبنای هزینه تخمین زده شده در ابتدای کار یا میانگین هزینه چند دوره ابتدایی دریافت می کند. این مسئله سبب می شود تا پیمانکار برای دریافت سود بیشتر کار را سریعتر انجام دهد.

  • قیمت هدف

در این روش بر اساس اطلاعات موجود، تخمینی روی هزینه های پروژه انجام می شود و هنگامی که طرفین قرارداد روی این تخمین توافق کردند، این تخمین به عنوان قیمت هدف، به عنوان پایه ای برای پرداخت ها در نظر گرفته می شود و پرداخت های کارفرما بر اساس فاکتور ارائه شده توسط پیمانکار تا سقف این قیمت انجام می شود. مشکل اصلی این است که به دست آوردن یک قیمت هدف واقعی با توجه به تأثیر مستقیم آن روی پروژه و روابط بین کارفرما و پیمانکار بسیار مشکل است.

قرارداد پیمانکاری قراردادهای مدیریتی

در این قرارداد، کارفرما، سازمان یا شرکتی را برای مدیریت و هماهنگی امور فازهای طراحی و ساخت استخدام کرده تا در کنار پیمانکار به فعالیت بپردازد. اغلب قراردادهای مدیریتی نیازمند یک پیمانکار تخصصی هستند . انتخاب زود هنگام پیمانکار مدیریت در این نوع قراردادها می ‌تواند موجب تقسیم کار طراحی و شرکت دادن پیمانکار در آن گردد . گاهی پیمانکار برخی تجهیزات و خدمات و دانش فنی را آماده کرده و کار اجرایی را به مجموعه‌ای از پیمانکاران خرد واگذار می کند . این نوع قرارداد برای پروژه ‌های بزرگ و پیچیده ‌ای که در آن باید از تخصص و تجربه پیمانکار خاصی استفاده شود، مناسب می باشد . مشکلات ناشی از هماهنگ کردن تعداد زیادی پیمانکار فرعی ممکن است سبب ایجاد تأخیر در پروژه و زمینه اختلافات ناشی از قرارداد شود.  امکان عدم پرداخت مطالبات پیمانکاران فرعی از سوی پیمانکار اصلی و تبعات اجرایی آن نیز وجود دارد . در صورت نامناسب بودن کارکنان پیمانکاری ممکن است کارفرما متحمل زیان زیادی نیز بشوند . تضمینی برای کارفرما برای جبران زیان ناشی از سوء مدیریت پیمانکار وجود ندارد .

قرارداد پیمانکاری قراردادهای مدیریت پروژه

در این نوع قرارداد کارفرما، پیمانکار حرفه‌ای را مشخص و اموری مانند؛ مشخص کردن سایت، تجهیزات کارگاه، سرمایه گذاری، طراحی، اجراء، اموربازرگانی و تاییدات پروژه را بر عهده وی قرار می‌دهد. پیمانکار به عنوان مدیر پروژه شناخته می‌شود و با توجه به درصد پیشرفت پروژه مبلغ مشخصی از قیمت پیمان را دریافت می‌نماید. در ضمن این نوع قرارداد برای پروژه های سنگین و پیچیده که در زمان کوتاهی باید انجام شود مناسب است.

قرارداد پیمانکاری قراردادهای طراحی و ساخت

در این نوع از قرارداد های پیمانکاری، پیمانکار مسئولیت طراحی و ساخت پروژه را به تنهایی بر عهده خواهد داشت و کارفرما نیازهای خود را به صورت شفاف معین کرده و پیمانکار منتخب این نیازها را مورد مطالعه قرار داده و شناسایی می‌کند و با رعایت استاندارد های کیفی به انجام موضوع پیمانکاری مبادرت می‌نماید.

قرارداد پیمانکاری قراردادهای ساخت و توسعه

از رایج‌ترین و بهترین شیوه ‌های قرارداد در پروژه ‌های توسعه این نوع قرار داد است و اختیارات و مسئولیت‌های پیمانکار در بخش ‌های مختلف پروژه، معین و مشخص شده است . پرداخت ‌ها اغلب براساس درصد پیشرفت پروژه صورت خواهد گرفت و مابقی عوض قرارداد بر اساس میزان بهره‌ وری و راندمان مجریان پروژه پرداخت خواهد شد . همچنین پیش از برگزاری مناقصه، کارفرما برنامه اجرایی پروژه را آماده نموده و در اختیار شرکت کنندگان در مناقصه قرار خواهد داد تا آنان از مسئولیت آتی خود آگاه شوند. پیمانکار اصلی در انتخاب پیمانکار فرعی خود کاملا آزاد است و مهم تحقق پروژه با رعایت معیارهای هزینه، کیفیت و زمان است. اینگونه پروژه ‌ها تحت نظارت کامل کارفرما انجام شده و پیمانکار ملزم به ارائه گزارش در مراحل مختلف انجام کار است.

قراردادهای پیمانکاری صرفا در ساخت و ساز و حمل ونقل کارایی ندارد بلکه به طور کلی هر زمانی که یک کارفرما بخواهد کاری را به دیگری بسپارد فرد کار را به هزینه خودش پیش ببرد و در مواعد زمانی مقرر مقدار پول مشخصی را به ازای فعالیتش و هزینه‌ هایی که متحمل شده دریافت نماید می توان از قرارداد پیمانکاری استفاده نمود.

 

نحوه استفاده از قرارداد پیمانکاری به همراه چند نمونه از قرارداد های پرکاربرد">

نحوه استفاده از قراداد پیمانکاری به همراه چند نمونه از قرارداد های پرکاربرد