بدون دیدگاه
بازدید
دسته بندی:

مهمترین تفاوت های چک و سفته

مهمترین تفاوت های چک و سفته – استفاده از چک ، سفته و برات در معاملات تجاری

امروزه در معاملات تجاری، جایگاه اسناد تجاری (چک، سفته و برات) به درستی تعیین نشده است و همین امر باعث شده که مردم با صدور چک مدت‌دار یا صدور چک به عنوان تضمین، از این سند تجاری به جای سفته استفاده نمایند ، یعنی چک هایی صادر می‌شود که اساساً قصد پرداخت آن موجود نیست . لازم به ذکر است که سفته یک سند تعهد پرداخت است که در آن امضاکننده تعهد می‌ نماید مبلغ مندرج در آن را در موعد مقرر پرداخت کند . بنابراین، اگر دارنده سفته بخواهد از مزایای قانونی این سند استفاده کند ، باید با مقررات آن آشنا باشد زیرا دارنده آن قادر نیست از امتیازات این سند تجاری استفاده نماید و تنها می تواند در دادگاه به عنوان یک نوشته عادی به آن استناد نماید .

مهمترین تفاوت های چک و سفته – تعریف سفته

سفته تعهدنامه می باشد که به موجب آن امضاءکننده تعهد می‌ کند که مبلغی وجه در زمان معین یا به محض مطالبه از سوی دارنده، در وجه حامل یا شخص معین یا به حواله‌کرد آن شخص کارسازی کند .

مهمترین تفاوت های چک و سفته –  شرایط ظاهری سفته

  • امضاء یا مهر صادرکننده
  • نام و نام خانوادگی صادرکننده (متعهد)
  • گیرنده وجه (متعهد له)
  • تاریخ صدور
  • مبلغی که باید پرداخت گردد
  • موعد پرداخت سفته

مهمترین تفاوت های چک و سفته – حواله کرد سفته

درخصوص افراد مندرج در سفته لازم است بگوییم ، بدون شک نام صادرکننده (متعهد) که مدیون و بدهکار است حتماً نوشته می‌شود. اما متعهدله آن (کسی که سفته در وجه او صادر شده ) امکان دارد در زمان صدور، معین یا نامعین باشد. در مواردی که سفته برای شخص معینی صادر می‌ شود ، نام و نام خانوادگی او  را به عنوان متعهدله ذکر می‌ کنند در غیر این صورت به جای نام او در وجه حامل نوشته خواهد شد . در مورد اول، شخص معین و در مورد دوم، دارنده سفته در برابر صادرکننده طلبکار می‌ گردد و باید مبلغ سفته را در سررسید آن پرداخت کند . در مواردی امکان دارد دارنده (ظهرنویس)، با امضای پشت سفته آن را به دیگری منتقل نماید ، که در این صورت او جانشین حقوق و تکالیف ناشی از آن خواهد شد . همچنین عبارت «حواله‌کرد» در سفته به شخص این اختیار را خواهد داد  که سفته را به دیگری واگذار کند . البته باید توجه کرد که اگر عبارت حواله‌کرد در سفته نیز نبود ،‌ دارنده سفته می‌توانست با ظهرنویسی (پشت‌نویسی)، آن را به شخص دیگری منتقل کند .

مهمترین تفاوت های چک و سفته – واخواست سفته

واخواست به معنای اعتراض رسمی نسبت به سفته‌ای می باشد که در سررسید مقرر پرداخت نشده . واخواست علیه صادرکننده سفته به عمل می‌آید و باید رسماً به او ابلاغ شود . واخواست در برگه‌های چاپی که از سوی وزارت دادگستری تهیه گردیده نوشته خواهد شد  . هم‌چنین بانک‌ها نیز واخواست نامه چاپی مخصوص به خود دارند. دارنده سفته باید آن را در سررسید، درخواست کند. در صورت عدم پرداخت، دارنده سفته باید ظرف ده روز از تاریخ سررسید، سفته را واخواست کند .اگر روز دهم تعطیل باشد روز بعد از آن عمل واخواست انجام می شود. واخواست‌نامه در سه نسخه مشابه (یک نسخه اصول و دو نسخه رونوشت) تنظیم می شود و به وسیله واخواست‌کننده امضا می‌ شود . بعد از چسباندن تمبر به مبلغ لازم به دستور دادگاه، سفته توسط مأمور اجرا (براساس مقررات مربوط به ابلاغ به صادرکننده سفته) ابلاغ می‌ شود . نسخه دوم واخواست‌نامه را مأمور ابلاغ به ابلاغ‌شونده یا محل اقامت او خواهد داد . نسخه اصلی به واخواست‌کننده تسلیم می‌شود و نسخه سوم در دفتر واخواست دفتر دادگاه بایگانی می‌ شود .

مهمترین تفاوت های چک و سفته – تفاوت‌های اساسی چک و سفته

  • یکی از تفاوت های اساسی بین این دو سند تجاری این است که چک دارای جنبه کیفری می باشد در حالی که سفته وصف حقوقی دارد. یعنی صدور چک بلامحل در شرایطی جرم می باشد اما عدم پرداخت سفته در سررسید مطلقاً جرم نمی باشد . اگرچه در حال حاضر قانونگذار تلاش می کند تا از جنبه کیفری چک کم کند اما این موضوع که مردم هنوز به خاطر جنبه کیفری آن استفاده می‌کنند غیرقابل انکار می باشد .
  • چک بدون برگشت زدن و اخذ گواهی عدم پرداخت از بانک قابل طرح دعوی و مطالبه در دادگاه نمی باشد و بانک برای صدور این گواهی هزینه‌ای نخواهد گرفت . اما سفته بدون واخواست می‌تواند موضوع مطالبه در دادگاه شود .
  • بعضی از افراد معتقدند که چون سفته در فرم‌های چاپی و تمبردار تهیه و توزیع می‌ گردد ، سندی رسمی به شمار می رود و قانونگذار از آن (همانند چک) حمایت کیفری می‌ نماید . یعنی در صورت پرداخت نکردن وجه در سررسید معین شده، صادرکننده آن قابل تعقیب کیفری و نهایتاً قابل مجازات است .  اما سفته سندی تجاری می باشد ، که اگر طبق قانون و با رعایت تشریفات مربوطه تنظیم شود ، دارنده آن از مزایایی بهره‌مند می‌ شود که اسناد عادی از آن برخوردار نیستند . در حالی که چک سند عادی لازم‌الاجراء می باشد و همچنین بر دادگاه حقوقی و دادگاه کیفری، از طریق اداره اجرای اسناد اداره ثبت نیز قابل مطالبه می باشد اما سفته فقط از طریق دادگاه حقوقی قابل مطالبه و طرح دعوا می باشد .
  • سفته سندی می باشد که به جهت هزینه تمبر آن، به خصوص در ارقام بالا هزینه بیشتری در بر دارد. در صورتی که چک یک سند ارزان قیمتی که درج مبلغ در آن محدودیتی ندارد و همین امر در بازار کنونی باعث استفاده از چک به جای سفته می شود . در واقع، چک وسیله پرداخت و سفته وسیله تحصیل اعتبار می باشد . بنابراین لازم است هریک از اسناد تجاری اعتبار شایسته خود را بیابد تا افراد برای هر معامله‌ای از چک استفاده ننمایند .
  • با استناد به چک و گواهی عدم پرداخت آن ، بدون واریز خسارت احتمالی به صندوق دادگستری، اموال بدهکار را توقیف می شود اما در مورد سفته حتماً باید آن را واخواست تا از این مزیت استفاده گردد . همچنین مطابق قانون خسارت تأخیر تادیه در چک از تاریخ سررسید آن محاسبه می‌ گردد اما در سفته امکان دارد تحت شرایطی از تاریخ مطالبه و یا طرح دعوا و یا از تاریخ واخواست سفته محاسبه گردد .
  • امضای چک قابل انکار نمی باشد اما امضای سفته قابل انکار است. یعنی صادرکننده چک نمی‌تواند ادعا کند امضای روی چک متعلق به او نیست و یا حداقل باید برای انکار خود دلیل موجه داشته باشد و باید عدم انتساب امضای چک به خود را با شکایت کیفری سرقت و جعل و یا مفقودی و جعل و یا خیانت در امانت و جعل اثبات کند. اما صادرکننده سفته می‌تواند امضای ذیل سفته را انکار کند .
  • طبق ماده ۱۹ قانون صدور چک در فرضی که چک را مدیرعامل شرکت یا نماینده صاحب حساب امضاء کند، خود مدیرعامل و نماینده با صاحب حساب چک متضامناً مسئول پرداخت وجه چک می باشند اما اگر مدیرعامل شرکت سفته را امضاء کند، خودش مسئول نیست و فقط شرکت مسئول پرداخت وجه سفته می باشد .
  • چون آدرس صادرکننده چک در بانک وجود دارد، شناسایی هویت و آدرس و تلفن صادرکننده چک آسان‌تر از صادرکننده سفته می باشد . در صورتی که در مورد سفته چنین نیست و اگر سفته یک دست بچرخد دیگر نمی‌توانند صادرکننده آن را پیدا کنند .
  • اگر در دادگاه ثابت شود تاریخ مندرج در روی چک، تاریخ صدور نیست و تاریخ صدور واقعی چک هم مشخص نشود ، اشکالی برای چک ایجاد نمی‌شود اما اگر تاریخ صدور سفته مشخص نباشد، سفته محسوب نمی‌شود و حکم رسید در کاغذ عادی را دارد و می‌توان به این امر در دادگاه ایراد گرفت و برای مثال توقیف اموال بدهکار بدون پرداخت خسارت احتمالی را آزاد کرد.
  • صادرکننده چک قادر است در مورد گم شدن و مفقودی چک خود شکایت کند اما شکایت مفقودی و گم شدن سفته توسط صادرکننده سفته متصور نیست و در قانون پیش‌بینی نشده .

مهمترین تفاوت های چک و سفته – نحوه تعیین سررسید و زمان پرداخت سفته

این امر به این صورت است که اگر سفته عندالمطالبه (به رؤیت یا بی‌وعده) باشد، صادرکننده باید به محض مطالبه توسط دارنده، مبلغ آن را پرداخت کند . اما اگر سفته دارای موعد معین باشد در زمان مقرر قابل پرداخت می باشد .

مهمترین تفاوت های چک و سفته – منظور از ظهرنویسی در سفته

ظهرنویسی یا به تعبیر دیگر پشت‌نویسی، برای انتقال سفته به شخص دیگر یا وصول کردن وجه آن می باشد . اگر ظهرنویسی برای انتقال است ، دارنده جدید سفته دارای تمام حقوق و مزایایی می‌شود که به آن سند متعلق می باشد . البته لازم به ذکر است که معمولاً هدف اولیه از ظهرنویسی انتقال می باشد، اما اگر برای وکالت در وصول باشد، باید این موضوع در ظهر سفته تصریح شود و نیز به امضای ظهرنویس برسد. در واقع کسی که با ظهرنویسی، وکالت در وصول سفته پیدا می‌ کند ، مانند دارنده سفته حق اقامه دعوی را نیز برای وصول آن پیدا می‌کند.

همچنین اگر سفته با ظهرنویسی‌های متعدد به اشخاص گوناگون انتقال پیدا کند ، شخصی که سفته را امضا کرده و همگی ظهرنویس‌ها در مقابل دارنده آن مسئولیت تضامنی دارند، به معنای این که دارنده سفته در صورت عدم پرداخت و واخواست، می‌تواند به هر کدام از آن‌ها که بخواهد (به صورت منفرد) یا به دو یا چند یا تمامی آن‌ها (به صورت دسته‌جمعی) رجوع کند .

همین حق رجوع را نیز هر یک از ظهرنویس‌ها نسبت به ظهرنویس‌های پیشین خود و صادرکننده سفته دارد. در نتیجه صادرکننده به همراه ظهرنویس ها، همگی مسئول پرداخت وجه سفته هستند . بر این اساس انبوهی از مسئولیت‌ها برای پرداخت مبلغ مندرج در سفته به وجود خواهد آمد . این مسئولیت درخصوص چک نیز جاری و ساری می باشد .

لازم به ذکر است که برای استفاده کردن از مسئولیت تضامنی ظهرنویس‌ها، دارنده سفته باید ظرف یک سال از تاریخ واخواست، دادخواست خود را به دادگاه تقدیم کند . اگر دارنده سفته به این وظیفه قانونی عمل نکند ، دادخواهی وی علیه ظهرنویس‌ها قابل پذیرش نمی باشد .

همچنین زمانی که سفته از طرف تجّار یا برای امور تجارتی صادر شود ، مهلت اقامه دعوای مربوط به آن پنج سال از تاریخ صدور اعتراض‌نامه یا آخرین تعقیب قضائی است. اما چنانچه وجه سفته را نتوان به واسطه حصول مرور زمان ۵ سال مزبور درخواست کرد، دارنده سفته می‌تواند تا حصول مرور زمان اموال منقول که مهلت آن ۱۰ سال است ، وجه آن را از کسی که به ضرر او استفاده بلاجهت کرده است درخواست کند .

در نهایت اینکه، دارنده سفته واخواست شده که در موعد مقرر اقامه دعوی کرده ، می‌تواند از دادگاه تقاضا کند که اموال طرف دعوی را قبل از رسیدگی و صدور حکم به نفع او (با صدور قرار تأمین خواسته) توقیف کند . در این صورت بعد از صدور حکم، دارنده سفته در وصول طلبش از مال توقیف شده، بر سایرین مقدم می باشد. دادگاه نیز به محض تقاضای دارنده سفته، ممکن است معادل وجه آن از اموال طرف مقابل به عنوان تأمین توقیف (خسارت احتمالی) کند.

">

روش های وصول چک بلامحل

">

عواقب امضای چک توسط فردی دیگر